SCENARIUSZ LEKCJI - ZASADA ZACHOWANIA ENERGII
Barbara Sikorska
Zespół Szkół w Białej
I. TEMAT LEKCJI: Zasada zachowania energii mechanicznej
II. ZAŁOŻENIA METOPYCZNE
Tematyka lekcji dotyczy rozdziału „Energia mechaniczna” w dziale „Ruch, jego powszechność i względność”, podręcznik „Fizyka i astronomia 1”, część I, str. 94-96.
wiadomości:
umiejętności:
postawy i przekonania:
Część wprowadzająca
|
Czynności nauczyciela |
Czynności ucznia |
Metody |
Środki dydaktyczne |
Wskazówki |
Cele |
Uwagi |
|
Sprawdza listę obecności. |
Przygotowuje się do lekcji. |
2 min |
||||
|
1. Kieruje pytanie do uczniów: „Czy zmieniła się energia ciał na przedstawionych schematach?” 2. Rozdaje kserokopie uczniom. 3. Kieruje tokiem rozumowania uczniów. |
1. Interpretuje przedstawione na schematach (foliogramach) zmiany energii ciał. 2. Na wydzielonej części tablicy jeden z uczniów zapisuje wniosek nr 1. |
Pogadanka. |
Foliogram nr 1, nr 2, nr 3 (kserokopie foliogramów) dla każdego ucznia. |
Należy powiązać zmianę energii z działaniem sił zewnętrznych. |
Uczniowie znają pojęcie Ek, Ep oraz W. Uczniowie rozumieją, że że siły zewnętrzne, przemieszczając ciało, wykonują nad nim pracę. Uczniowie potrafią zinterpretować przedstawione na schematach zmiany energii ciał. |
7 min |
|
4. Pyta uczniów: „Jak za pomocą wzoru zapisać zmianę energii ciał dla każdego przypadku oddzielnie?”. |
3-4. Jeden z uczniów zapisuje na tablicy wzór, pozostali wpisują go do zeszytów. |
Pogadanka. |
Kserokopie foliogramów, zeszyt, książka. |
Pamiętaj, że to siły zewnętrzne wykonują nad ciałem pracę. |
Uczniowie znają wzór: na pracę, energię kinetyczną i potencjalną. Uczniowie rozumieją, że praca wykonywana przez siły zewnętrzne zmienia energię ciała. Uczniowie potrafią przekształcić i zapisać wzory. |
7 min |
Część realizacyjna
|
Czynności nauczyciela |
Czynności ucznia |
Metody |
Środki dydaktyczne |
Wskazówki |
Cele |
Uwagi |
|
5. Podaje temat: „Zasada zachowania energii mechanicznej”. |
5. Zapisuje w zeszycie temat. |
Zeszyt, tablica. |
2 min |
|||
|
6. Kieruje kolejne pytanie do uczniów: „Co ma wpływ na energię końcową ciała?” 7. Nauczyciel przykleja na magnetycznej tablicy kartki z zasadą zachowania energii. |
6. Odpowiada. 7. Zapisuje zasadę w zeszycie. |
Pogadanka. |
Kserokopie nr 5, nr 6, nr 7 dotyczące zasady zachowania energii, tablica magnetyczna, magnesy. |
Odpowiedź na to pytanie przedstawia zasadę zachowania energii. |
Uczniowie wiedzą, że ciało posiada energię mechaniczną początkową oraz że praca zmienia energię ciała. Uczniowie rozumieją, że zmienia się energia początkowa ciała na skutek wykonywanej nad nim pracy. Uczniowie potrafią wyciągnąć prawidłowy wniosek, odpowiadając na postawione pytanie. |
3 min |
|
8. Podaje przykład: str. 94, przykład 1. 9. Przedstawia foliogram do analizy zadania. 10. Kieruje tokiem rozumowania uczniów. |
8. Jeden uczeń czyta z książki przykład 1, pozostali słuchają i zastanawiają się. 9. Uczeń, który się zgłasza lub wybrany przez nauczyciela zapisuje na tablicy dane, wielkość szukaną, następnie dokonuje analizy przemiany energii. 10. Na wydzielonej części tablicy jeden z uczniów zapisuje wniosek nr 2 (kulki rzuconej w dół). Zapisuje (słownie) zasadę zachowania energii dla tego przypadku, zapisuje zasadę za pomocą wzoru, przekształca go oraz oblicza wartość v kulki. |
Ćwiczenie rachunkowe. |
Foliogram nr 4, książka str. 94. Zeszyty, książki, kreda, tablica. |
Zadanie to pomoże zrozumieć zasadę zachowania energii. Energia mechaniczna początkowa (Epo +Eko) musi być równa energii mechanicznej końcowej (Epk+Ekk). Zwróć uwagę na Epk. |
Uczniowie wiedzą, że Ep ciała zależy od poziomu, względem którego rozpatrujemy jej wartość. Uczniowie rozumieją dlaczego na poziomie Ziemi Ep kuli wynosi zero. Uczeń rzekształca wzory, działa na jednostkach i rozwiązuje zadanie. |
8 min |
|
11. Podaje przykład: str. 95, przykład 2. 12. Kieruje tokiem rozumowania uczniów. |
11. Następny uczeń czyta z książki przykład 2, pozostali słuchają i zastanawiają się. 12. Uczeń, który zgłasza się lub jest wybrany przez nauczyciela na tablicy zapisuje dane, wielkość szukaną, następnie dokonuje analizy przemiany energii opisanej w zadaniu – zamiana energii sprężystości sprężyny na Ep kulki. Zapisuje (słownie) zasadę zachowania energii dla tego przypadku. Na wydzielonej części tablicy jeden z uczniów zapisuje wniosek nr 3. Zapisuje zasadę za pomocą wzoru, przekształca wzór oraz oblicza wartość h, na jaką wzniesie się kula. |
Ćwiczenia rachunkowe. |
Zeszyty, książka, kreda, tablica. |
Energia mechaniczna początkowa (energia potencjalna sprężystości) musi być równa energii mechanicznej końcowej (Epk). |
Uczniowie znają wzór na energię sprężystości i energię potencjalną grawitacji. Uczniowie rozumieją kosztem jakiej energii kula wznosi się ku górze. Uczniowie potrafią przekształcić wzory, działa na jednostkach. |
6 min |
Część podsumowująca
|
Czynności nauczyciela |
Czynności ucznia |
Metody |
Środki dydaktyczne |
Wskazówki |
Cele |
Uwagi |
|
13. Kieruje uwagę uczniów na wnioski zapisane na tablicy oraz na wnioski w książce na str. 95. 14. Ocenia aktywność uczniów. |
13. Zapisuje wnioski w zeszycie. Odczytuje dodatkowy wniosek. 14. Współuczestniczy w ocenie. |
Pogadanka. |
Książka, tablica, zeszyt. |
Problemy te dotyczą zasady zachowania energii. |
Uczniowie wiedzą, że gdzie w książce odszukać podsumowanie lekcji zrealizowane w toku lekcji. Uczniowie rozumieją przeanalizowane wnioski. Uczniowie potrafią stosować poznane wiadomości w zadaniach. |
4 min 2 min |
Praca domowa
|
Czynności nauczyciela |
Czynności ucznia |
Metody |
Środki dydaktyczne |
Wskazówki |
Cele |
Uwagi |
|
15. Podaje zadanie domowe: zad. 2, str. 95 i zad. 3, str. 96 ustnie oraz zad. 4 str. 96 pisemnie. Dla chętnych: „Przeanalizuj przemiany energii na załączonych obrazach” – rozdaje dwa przygotowane obrazy. 16. Dziękuje za lekcję. |
15. Zapisuje. 16. Chętni odbierają kserokopie. |
Ćwiczenia rachunkowe. |
Książki. Kserokopie nr 8 i nr 9. |
Należy wykorzystać poznaną zasadę zachowania energii. Przemiany energii na podstawie koła Maxwella oraz przemiany energii piłki wyrzuconej w górę. |
3 min 1 min |
Załączniki niezbędne do przeprowadzenia lekcji:
Foliogramy przedstawione na tablicy (a kserokopie tych foliogramów) mają upoglądowić lekcję, dają uczniowi możliwość dokonania interpretacji przedstawionych na schematach zmian energii ciał, ułatwiają zapisywanie oraz przekształcanie wzorów.
Kserokopie nr 5, nr 6, nr 7
Na kartkach przedstawiona jest zasada zachowania energii (treść z podręcznika str. 94 „energia mechaniczna początkowa (nr 5) + wykonana praca (nr 6) = energia mechaniczna końcowa (nr 7)”.
Kserokopie nr 8 i nr 9
Na kartkach przedstawiona jest:
Te kserokopie przeznaczone są dla uczniów chętnych do wykonania dodatkowej pracy domowej.
Kserokopia nr 5
ENERGIA
MECHANICZNA
POCZĄTKOWA
Kserokopia nr 6
WYKONANA
PRACA
Kserokopia nr 7
ENERGIA
MECHANICZNA
KOŃCOWA
Kserokopia nr 8 Koło Maxwella
Kserokopia nr 9 Zamiana energii kinetycznej na energię potencjalną na przykładzie rzutu piłki w górę.
Wykorzystane materiały do przygotowanego scenariusza:
Ø
Literatura:
Ø
Środki dydaktyczne:
1.
Kartki ksero - praca własna.
2.
Foliogramy – praca własna i praca uczniów.